Inbreuk op je leven: een psychose krijgen.
Het doel van dit hoofdstuk:
De kans op een psychose verkleinen door:
- Meer aan de weet te komen over de rol van traumatische ervaringen die mogelijk het gevolg zijn van het krijgen van de psychose en de mogelijkheden tot verwerking.
- Meer zicht te krijgen op wat het voor jezelf betekent om een psychose te hebben gehad.
Inleiding
De afgelopen twee hoofdstukken hebben we informatie gegeven over psychose. In dit hoofdstuk willen we de nadruk leggen op de persoonlijke betekenis van het doormaken van een psychose.
De persoonlijke betekenis van een psychose
Het ervaren van een psychose kan een grote impact hebben op iemands leven, met verstrekkende gevolgen die zowel de geestelijke als de lichamelijke gezondheid kunnen beïnvloeden. De periode van de psychose kan niet alleen veel energie kosten, maar ook een aanzienlijke uitputting met zich meebrengen, wat het dagelijks functioneren bemoeilijkt. Bovendien kost het herstel vaak veel tijd en kan het een bumpy road zijn vol emoties en uitdagingen. Soms lijkt het alsof er iets onbeheersbaar gebroken is, iets dat niet zomaar kan worden hersteld met de tijd of met goede bedoelingen. Sommige psychotische ervaringen kunnen raadselachtig zijn of juist overweldigend mooi, en deze intense momenten kunnen een blijvende indruk achterlaten.
Tegelijkertijd kan het ook voorkomen dat je tijdens de psychotische periode afschuwelijke dingen hebt meegemaakt, gebeurtenissen die zo intens waren dat je nooit had gedacht dat zulke indrukwekkende en vaak traumatische ervaringen jou ooit zouden kunnen overkomen. Deze ervaringen kunnen zich in je gedachten nestelen en een schaduw werpen over je dagelijkse leven. In alle gevallen is het cruciaal om deze ervaringen een plek te geven en op een gezonde manier te verwerken. Dit kan onder andere door middel van therapie, gesprekken met naasten of zelfs creatieve uitingen. Het proces van verwerking kan lange tijd duren, maar het is een belangrijke stap in het herstel en het herstel van je algehele welzijn.
Psychose als een verstoring van het evenwicht tussen draaglast en draagkracht
In het vorige hoofdstuk hebben we besproken dat een psychose gezien kan worden als een verstoring van het evenwicht tussen draaglast en draagkracht. Het feit op zich dat iemand een psychose heeft ervaren, kan al buitengewoon indrukwekkend zijn, evenals de ervaringen tijdens de psychose zelf.
Het proces van acceptatie en herstel
Wanneer iemand eenmaal een psychose heeft doorgemaakt, is dit een signaal dat die persoon een zekere kwetsbaarheid heeft ontwikkeld voor het opnieuw optreden van psychoses. Deze kwetsbaarheid kan voortkomen uit verschillende factoren, zoals genetische aanleg, omgevingsinvloeden of eerdere ervaringen. Het is dan ook essentieel om in het verdere leven rekening te houden met deze verhoogde gevoeligheid. Het besef hiervan kan niet alleen ongemakkelijke gevoelens oproepen, maar ook zorgen over de mogelijke gevolgen van een psychose. Dit kan leiden tot angst of ongerustheid, wat het dagelijkse leven kan beïnvloeden. Daarom is het van groot belang om stil te staan bij wat je is overkomen, jezelf de ruimte te geven om te verwerken wat er is gebeurd en een weloverwogen inschatting te maken van hoe je toekomst eruit kan zien. Dit biedt de gelegenheid om proactieve stappen te ondernemen in het omgaan met deze kwetsbaarheid, zodat je beter voorbereid bent op wat de toekomst mogelijk brengt.
De toekomst
Het proces van acceptatie en herstel na een psychose kan uitdagend zijn, maar het biedt ook de unieke mogelijkheid tot persoonlijke groei en ontwikkeling van veerkracht. Het is belangrijk te erkennen dat deze reis niet alleen zwaar kan zijn, maar ook waardevolle inzichten kan opleveren. Het kan dan ook zeer waardevol zijn om steun te zoeken bij professionals in de geestelijke gezondheidszorg, die de expertise hebben om je te begeleiden, evenals bij familie en vrienden die kunnen bijdragen aan je emotionele welzijn. Deze steun kan helpen bij het verwerken van de ervaringen en het vinden van manieren om je leven opnieuw vorm te geven, waardoor je weer grip krijgt op de toekomst. Door bewust stil te staan bij wat er is gebeurd, de emoties onder ogen te zien en de nodige ondersteuning te zoeken, kun je hoop putten uit de mogelijkheid van herstel. Dit biedt niet alleen de kans om te leren van het verleden, maar ook om een positieve richting te geven aan je toekomst en een nieuwe basis te creëren voor welzijn en geluk. Het is een stap in de richting van een sterker en veerkrachtiger zelf.
Het is ook belangrijk om te weten dat de behandeling voor psychose vaak een combinatie van medicatie en psychotherapie inhoudt. Medicijnen zoals antipsychotica kunnen helpen bij het beheersen van symptomen zoals hallucinaties en wanen, terwijl psychotherapie mensen kan helpen bij het ontwikkelen van copingvaardigheden en het aanpakken van onderliggende problemen die kunnen bijdragen aan hun psychose.
Positieve symptomen van psychose
Positieve symptomen van psychose zijn intense en verstorende ervaringen die vaak worden beschreven als 'toegevoegd' aan iemands gebruikelijke manier van denken, voelen en zich gedragen. Het zijn de meest herkenbare symptomen van psychose en ze kunnen ongelooflijk schrijnend zijn voor degenen die ze ervaren.
Hier volgen enkele van de meest voorkomende positieve symptomen van psychose, samen met enkele persoonlijke voorbeelden:
Dit zijn zintuiglijke ervaringen die niet echt zijn.
Ze kunnen zijn:
We horen bijvoorbeeld vaak stemmen als er niemand in de buurt is. Soms zijn de stemmen vriendelijk en spraakzaam, andere keren zijn ze kritisch en vijandig.
Dit zijn valse overtuigingen die niet gebaseerd zijn op de realiteit. Ze kunnen bizar en onlogisch zijn, maar ook plausibeler en geloofwaardiger. We geloofden bijvoorbeeld lange tijd dat we gevolgd werd door de overheid en dat onze buren een complot tegen ons smeedden.
Dit kan zich uiten als concentratieproblemen, moeilijk verstaanbaar spreken of gedachten die snel van het ene onderwerp naar het andere springen. We vinden het vaak moeilijk om ons op een taak te concentreren of een gesprek te volgen, en onze gedachten zijn vaak verward en verwarrend.
Dit kan bizar of ongewoon gedrag zijn, zoals in het openbaar tegen jezelf praten, persoonlijke hygiëne verwaarlozen of repetitieve bewegingen maken. We lopen soms uren achtereen door onze buurt zonder duidelijk doel, en we kunnen snel opgewonden en rusteloos worden.
Het is belangrijk om te onthouden dat niet iedereen met een psychose al deze symptomen ervaart en dat de ernst van de symptomen sterk kan verschillen van persoon tot persoon.
Het begrijpen van de positieve symptomen van psychose is echter een cruciale eerste stap in het herkennen van de aanwezigheid van deze aandoening en het zoeken naar de juiste behandeling.
Positieve symptomen kunnen ongelooflijk schrijnend en slopend zijn, maar met de juiste behandeling en ondersteuning is het mogelijk om ermee om te gaan en een bevredigend leven te leiden. Als jij of iemand die je kent een van deze symptomen ervaart, zoek dan hulp. Je bent niet alleen.
Belevingen tijdens een psychose
In een psychose worden gedachten en/of uitspraken geuit die normaal gesproken nooit in je op zouden komen. Het kan een verwarrende en beangstigende ervaring zijn. Enkele voorbeelden hiervan zijn:
De onmacht om op logische wijze te kunnen vertellen wat er precies met je is gebeurd, kan soms nog lang nadat de psychose is beëindigd, blijven nagalmen. Het kost tijd en moeite om het zelf te begrijpen en een plek te geven. Het is belangrijk om geduldig met jezelf te zijn en ondersteuning te zoeken bij professionals en dierbaren die je kunnen helpen bij het verwerken van deze verwarrende ervaringen. Het proces van begrip en acceptatie kan geleidelijk plaatsvinden, waardoor je uiteindelijk beter in staat zult zijn om je ervaringen te begrijpen en erover te praten.
Het begrijpen van de positieve symptomen van psychose is om verschillende redenen belangrijk. Ten eerste helpt het mensen te herkennen wanneer ze een psychose hebben en de juiste hulp te zoeken. Vroeg ingrijpen is cruciaal om de symptomen onder controle te houden en te voorkomen dat de aandoening verergert.
Na de psychose
Herinneringen aan ervaringen en gebeurtenissen tijdens een psychose kunnen onzekerheid en verdriet met zich meebrengen. Voor velen wordt een psychose achteraf beschouwd als een ingrijpende gebeurtenis in hun leven. Soms kunnen mensen er een zin in ontdekken, maar vaak wordt het ervaren als een ramp of een trauma.
Logische vragen die je jezelf kunt stellen zijn bijvoorbeeld:
Naast deze onzekerheden kan er ook twijfel ontstaan over de kans op herhaling van de psychose. Voor sommigen is de kans op herhaling klein, maar er kan nooit 100% zekerheid worden gegeven. De toekomst zal moeten uitwijzen hoe het verder zal gaan.
Het kan ook voorkomen dat het lijkt alsof je buiten alles staat. Misschien ga je (tijdelijk) niet meer naar school of werk. Het kan moeilijk zijn om de dag door te komen. Activiteiten die voorheen vanzelfsprekend waren, vergen nu meer inspanning. Je voelt je vermoeid en wilt wel dingen ondernemen, maar hebt er de energie niet voor. Het lijkt alsof je batterij leeg is en het duurt lang voordat deze weer opgeladen is.
Naast de onzekerheid en vermoeidheid kunnen er ook symptomen optreden zoals moeite met het langdurig vasthouden van de aandacht, stemmingsveranderingen, piekeren, frustratie over de hulp en hulpverleners, en soms moeite hebben met de voorzichtigheid waarmee je behandeld wordt. Je kunt jezelf als gek of raar beschouwen, jezelf niet begrijpen, merken dat kennissen minder contact met je zoeken en onbegrip ervaren voor de tijdelijke veranderingen. Mogelijk voel je jezelf ook slecht of schuldig.
Emoties zoals woede, verdriet en angst kunnen ook voorkomen na het doormaken van een psychose. Deze reacties zijn eveneens normaal. Het verwerken van de gebeurtenissen voor, tijdens en na een psychose is geen vanzelfsprekend proces. Het kost tijd en energie om deze gebeurtenissen een plek te geven. Het is belangrijk om geduldig met jezelf te zijn en ondersteuning te zoeken bij professionals en mensen in je omgeving die je kunnen helpen bij het verwerken van de psychose.
Het is belangrijk om te weten dat negatieve symptomen moeilijk te beheersen kunnen zijn en dat er een combinatie van therapie en medicatie nodig kan zijn om ze effectief aan te pakken.
Negatieve symptomen
Het is belangrijk op te merken dat negatieve symptomen, vaak restverschijnselen genoemd, kunnen blijven bestaan, zelfs na een succesvolle behandeling van positieve symptomen. Deze restsymptomen kunnen een extra uitdaging vormen voor herstel en re-integratie in de maatschappij.
Negatieve symptomen van psychose zijn essentieel voor een volledig begrip van de aandoening. Deze symptomen weerspiegelen niet alleen een verlies of vermindering van normaal functioneren, maar hebben ook een diepgaande impact op de kwaliteit van leven van de betrokken personen. Ze kunnen zich uiten in verschillende vormen, zoals een verminderde emotionele expressie, wat inhoudt dat iemand minder in staat is om zijn of haar gevoelens te tonen. Dit kan ook leiden tot sociale terugtrekking, waarbij een individu zich terugtrekt uit sociale interacties en activiteiten die voorheen plezierig waren. Daarnaast manifesteert zich vaak een afgevlakt affect, wat inhoudt dat de persoon minder snel diepgaande emotionele reacties vertoont, waardoor ze een schijnbaar apathische houding aannemen.
Het is belangrijk op te merken dat, na een succesvolle behandeling van de psychotische verschijnselen die we ook wel de positieve symptomen noemen er soms restverschijnselen kunnen optreden. Deze restverschijnselen, veelal aangeduid als negatieve symptomen, zijn problematisch doordat ze niet alleen het functioneren op emotioneel en sociaal vlak beïnvloeden, maar ook een extra uitdaging vormen voor herstel en re-integratie in de maatschappij. In het volgende deel van deze tekst zullen we deze negatieve symptomen uitgebreider onderzoeken en de verschillende manieren waarop ze het dagelijks leven van mensen met psychose kunnen beïnvloeden, toelichten.
Negatieve symptomen zijn niet langer de aanwezigheid van iets, zoals bij positieve symptomen het geval is, maar eerder het ontbreken of verminderen van bepaalde functies die essentieel zijn voor het dagelijks functioneren. Deze symptomen hebben de potentie om de kwaliteit van leven van een persoon aanzienlijk te beïnvloeden en kunnen hun vermogen om normaal te functioneren in sociale, emotionele en professionele situaties ernstig belemmeren. De manifestaties van negatieve symptomen kunnen variëren in intensiteit en omvang, wat betekent dat niet iedereen met psychose dezelfde negatieve symptomen zal ervaren. Dit maakt de diagnose en behandeling ervan extra complex, aangezien de impact van deze symptomen sterk kan wisselen tussen individuen. Hierdoor is het cruciaal dat zorgprofessionals een goed begrip hebben van de specifieke symptomen die een persoon ervaart, om zo de juiste ondersteuning en interventie te bieden.
Dit kan problemen met sociale interacties inhouden, verlies van interesse in activiteiten en problemen met communicatie en zelfexpressie.
Voorbeelden van negatieve symptomen zijn onder andere:
Mensen kunnen moeite hebben met het uiten van emoties of kunnen een beperkte emotionele reactie vertonen. Ze kunnen bijvoorbeeld een vlakke gezichtsuitdrukking hebben, monotone spraak of weinig lichaamsbewegingen tonen.
Het kan moeilijk zijn om gedachten onder woorden te brengen en communicatie kan traag of beperkt zijn. Dit kan leiden tot problemen in gesprekken en het uiten van ideeën.
Mensen kunnen een gebrek aan motivatie of initiatief ervaren om activiteiten te ondernemen, doelen na te streven of dagelijkse taken uit te voeren. Ze kunnen zich terugtrekken uit sociale interacties en verlies van interesse in activiteiten die ze eerder plezierig vonden.
Het kan moeilijk zijn om relaties te onderhouden en deel te nemen aan sociale interacties. Mensen kunnen zich teruggetrokken voelen en moeite hebben met het begrijpen van sociale cues of het tonen van empathie.
Het is belangrijk op te merken dat negatieve symptomen een aanzienlijke invloed kunnen hebben op het herstelproces en het algemene welbevinden van een persoon. Het begrijpen en erkennen van deze symptomen is essentieel voor een passende behandeling en ondersteuning.
In het volgende deel zullen we dieper ingaan op de oorzaken, gevolgen en mogelijke behandelopties voor negatieve symptomen na een psychose. Het identificeren van deze symptomen en het zoeken naar professionele hulp kan helpen om het dagelijks functioneren te verbeteren en de kwaliteit van leven te bevorderen.
Het is essentieel om te begrijpen wat de impact is op de levenskwaliteit van mensen die deze symptomen ervaren. Ze kunnen zich in verschillende vormen manifesteren, zoals verminderde emotionele expressie, sociale terugtrekking en vervlakking van het affect.
Algemene adviezen
Er zijn verschillende algemene adviezen die vaak worden gegeven:
Het is belangrijk om niet te veel te doen op een dag en na een activiteit voldoende tijd te nemen om te herstellen. Je accu moet immers weer worden opgeladen.
Deze medicijnen hebben hun effectiviteit bewezen in het onderdrukken van psychotische ervaringen. Het is belangrijk om je medicatie volgens voorschrift in te nemen en eventuele bijwerkingen te bespreken met je behandelaar.
Vooral in de eerste periode na een psychose is het verstandig om geen alcohol en drugs te gebruiken. Deze middelen kunnen de symptomen verergeren en het herstelproces bemoeilijken.
Het kan nuttig zijn om praktische ondersteuning te zoeken bij het op orde krijgen van zaken op het gebied van wonen, werken, leren, vrijetijdsbesteding en sociale contacten. Op deze manier kun je de tijdelijke last verminderen die je mogelijk ervaart op deze gebieden.
Neem de tijd om te reflecteren op je psychose-ervaring en probeer te begrijpen wat er precies is gebeurd. Dit kan helpen bij het verwerken van de gebeurtenissen en het stellen van doelen voor de toekomst.
Het is belangrijk om te praten over je ervaringen met familie, vrienden en hulpverleners. Het delen van je gedachten en gevoelens kan emotionele steun bieden en helpen bij het verwerken van de psychose.
Overweeg om begeleiding thuis te vragen voor jezelf en/of je familie. Een begeleider kan ondersteuning bieden bij dagelijkse activiteiten en helpen bij het opbouwen van structuur en stabiliteit.
Het praten met mensen die vergelijkbare ervaringen hebben gehad, kan erkenning en begrip bieden. Het kan nuttig zijn om steungroepen of lotgenotencontact te zoeken.
Probeer te achterhalen wat bij jou spanning veroorzaakt en zoek manieren om deze spanning te verminderen, ermee om te gaan of indien mogelijk te vermijden. Dit kan variëren van ontspanningstechnieken tot het aanpassen van je leefomgeving.
Probeer je gedachten te verzetten en afleiding te zoeken door bijvoorbeeld je hobby weer op te pakken. Dit kan helpen om negatieve gedachten te doorbreken en positieve ervaringen op te doen.
Probeer weer contact te leggen met betrouwbare vrienden en vriendinnen. Het hebben van sociale steun kan een positieve invloed hebben op je welzijn en herstel.
In de resterende hoofdstukken van de blog zal verder worden ingegaan op deze verschillende gebieden en hoe je ermee om kunt gaan tijdens het herstelproces na een psychose.
De volgende vragenlijst is bedoeld om een idee te krijgen wat de psychose nu voor je betekent. Bedenk bij het invullen dat het een momentopname is. Het gaat om hoe je nu over bepaalde dingen denkt en voelt.